Ryczałt na ruchomości 5 %: dlaczego nie obejmuje biżuterii

To jedno z najczęstszych – i najkosztowniejszych – nieporozumień w sprawach spadkowych dotyczących biżuterii. „Ryczałt 5 %” istnieje, ale nie robi tego, co wielu spadkobierców sądzi.

Co dokładnie mówi ryczałt 5 %

Artykuł 764 § I pkt 3 francuskiego kodeksu podatkowego stanowi, że w przypadku braku publicznej sprzedaży lub inwentarza wartość podlegająca opodatkowaniu mebli i wyposażenia nie może być niższa niż 5 % całości pozostałych wartości ruchomych i nieruchomych masy spadkowej.

Dwa wyjaśnienia. Po pierwsze, jest to minimum, a nie maksimum ani wygodna opcja: to podłoga stosowana, gdy nie ma bardziej precyzyjnych danych. Po drugie, i co najważniejsze, dotyczy wyłącznie mebli i wyposażenia.

„Meble i wyposażenie”: precyzyjne pojęcie

Artykuł 534 kodeksu cywilnego definiuje je jako przedmioty przeznaczone do użytku i dekoracji mieszkań: łóżka, krzesła, stoły, tkaniny, lustra, zegary… Innymi słowy, to, co umeblowuje mieszkanie.

Pierścionek, naszyjnik, diament w oprawie, kolekcjonerski zegarek czy obraz nie stanowią wyposażenia mieszkania w sensie prawnym. Podlegają one § II art. 764, który przewiduje dla nich odrębny system wyceny. Doktryna podatkowa opublikowana w BOFiP potwierdza: biżuteria, kamienie szlachetne, dzieła sztuki i przedmioty kolekcjonerskie są wyłączone z ryczałtu na ruchomości i muszą być deklarowane oddzielnie.

Konsekwencje praktyczne dla spadkobierców

Trzy błędy powtarzają się regularnie:

• Przekonanie, że 5 % „pokrywa wszystko” i niedeklarowanie biżuterii. W przypadku kontroli administracja może doliczyć jej wartość wraz z odsetkami za zwłokę.
• Sumowanie biżuterii z meblami w jednej pozycji. Deklaracja staje się nieprecyzyjna i narażona na zakwestionowanie, podczas gdy biżuteria jest często najcenniejszym składnikiem majątku ruchomego.
• Zaniżanie wartości przez odwrotną ostrożność: deklarowanie „na wyczucie” bardzo niskiej wartości. Jeśli istnieje umowa ubezpieczenia, wyznacza ona dolną granicę, która czyni takie zaniżenie natychmiast podważalnym.

Natomiast pisemna wycena na dzień śmierci zabezpiecza deklarację w obie strony: zapobiega ryzykownemu zaniżeniu, jak i zawyżeniu, które spowodowałoby zapłatę nienależnych podatków przez spadkobierców.

Aktualizacja: 24 lipca 2026 r. — stawki i ulgi mogą ulec zmianie w każdej ustawie budżetowej.