Ασφαλισμένα κοσμήματα: το κατώτατο όριο αξίας που κανείς δεν προβλέπει

Αυτός είναι ο πιο άγνωστος κανόνας της φορολογίας κοσμημάτων — και αυτός που προκαλεί τις περισσότερες δυσάρεστες εκπλήξεις κατά τη δήλωση.

Τι λέει ο νόμος

Το II του άρθρου 764 του Γενικού Φορολογικού Κώδικα προβλέπει ότι, για κοσμήματα, πολύτιμους λίθους, έργα τέχνης ή συλλογών, η φορολογητέα αξία δεν μπορεί να είναι χαμηλότερη από την αποτίμηση που αναφέρεται στα ασφαλιστήρια συμβόλαια κατά της κλοπής ή της πυρκαγιάς που ισχύουν την ημέρα του θανάτου και έχουν συναφθεί από τον αποβιώσαντα, τον σύζυγό του ή τους δικαιοπάροχούς του λιγότερο από δέκα χρόνια πριν από το άνοιγμα της κληρονομιάς. Όταν υπάρχουν πολλά συμβόλαια, ο μέσος όρος των αποτιμήσεων χρησιμεύει ως βάση.

Συγκεκριμένα: αν ένα δαχτυλίδι ήταν ασφαλισμένο για 40.000 € σε συμβόλαιο του 2019 που εξακολουθεί να ισχύει κατά τον θάνατο, θα είναι πολύ δύσκολο να δηλωθεί στα 15.000 €, ακόμη κι αν αυτή είναι η πραγματική αξία μεταπώλησής του σήμερα.

Γιατί η διαφορά είναι συχνά μεγάλη

Μια ασφαλιστική αξία δεν είναι αγοραία αξία. Αντιστοιχεί στο ποσό που θα έπρεπε να δαπανηθεί για να αγοραστεί το κόσμημα καινούργιο σε κατάστημα, συμπεριλαμβανομένων περιθωρίων και ΦΠΑ. Επομένως, είναι φυσικά υψηλότερη — συχνά διπλάσια, μερικές φορές και περισσότερο — από την τιμή στην οποία το κόσμημα πωλείται πραγματικά μεταχειρισμένο.

Σε αυτό προστίθεται ένα φαινόμενο παγιοποίησης: πολλά συμβόλαια αναπαράγουν μια παλιά αποτίμηση, που δεν αναθεωρήθηκε ποτέ, σε μια εποχή που η αγορά ή οι τιμές ήταν διαφορετικές.

Τι μπορούν να κάνουν οι κληρονόμοι

• Να ελέγξουν την ύπαρξη και την ημερομηνία των συμβολαίων. Ένα συμβόλαιο που συνήφθη πριν από περισσότερα από δέκα χρόνια ή που λύθηκε πριν από τον θάνατο δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανόνα. Η ημερομηνία έχει τόση σημασία όσο και το ποσό.
• Να ελέγξουν τι καλύπτει πραγματικά το ασφαλιστήριο. Μια συνολική κατ' αποκοπήν αποτίμηση των «πολύτιμων αντικειμένων» σε ένα πολυκίνδυνο συμβόλαιο κατοικίας μπορεί να χρησιμεύσει ως βάση μόνο αν αφορά συγκεκριμένα κοσμήματα, πολύτιμους λίθους ή έργα τέχνης — και όχι ένα αδιαφοροποίητο κατ' αποκοπήν ποσό.
• Να προχωρήσουν σε πραγματογνωμοσύνη παρ' όλα αυτά. Μια τεκμηριωμένη επαγγελματική εκτίμηση παραμένει χρήσιμη: φωτίζει τον συμβολαιογράφο, εξυπηρετεί στη διανομή μεταξύ των κληρονόμων και προετοιμάζει μια ενδεχόμενη πώληση.
• Να αναφέρουν το συμβόλαιο στον συμβολαιογράφο. Το να μην το αναφέρουν ελπίζοντας ότι θα περάσει απαρατήρητο είναι κακός υπολογισμός: η διοίκηση μπορεί να το βρει.

Η συχνή περίπτωση του κοσμήματος που πωλείται πολύ φθηνότερα

Συμβαίνει συχνά οι κληρονόμοι να πωλούν ένα κόσμημα για 12.000 € ενώ ήταν ασφαλισμένο για 30.000 € και στη συνέχεια να ανακαλύπτουν ότι η δηλωθείσα αξία δεν μπορεί να κατέβει στο επίπεδο της τιμής που επιτεύχθηκε. Αυτή η κατάσταση αντιμετωπίζεται: ο συμβολαιογράφος σας διαθέτει επιχειρήματα — δημόσια πώληση εντός δύο ετών, πολύ παλιό συμβόλαιο, μη συγκεκριμένη κάλυψη — αλλά αντιμετωπίζεται πολύ καλύτερα αν προβλεφθεί παρά αν διορθωθεί εκ των υστέρων. Εξ ου και η σημασία του να γίνει επισκόπηση των ασφαλίσεων πριν από την πώληση.

Ενημερώθηκε στις 24 Ιουλίου 2026 — οι κλίμακες και οι εκπτώσεις ενδέχεται να αλλάξουν με κάθε δημοσιονομικό νόμο.